Wat de wereld nodig heeft

14 September 2019 0 By elfendertigst
Photo by Renee Fisher on Unsplash

Een tijdje geleden leende ik het boek ´Wat de wereld nodig heeft´ van Thich Nhat Hanh bij de bibliotheek. Elke keer als ik een boek van deze Vietnamese monnik lees, ben ik weer geïnspireerd en hoopvol. Al zijn boeken staan vol tips op basis van de boeddhistische leer. Maar je hoeft geen boeddhist te zijn om de tips toe te passen.

‘Wat de wereld nodig heeft’ is een boeddhistische kijk op duurzaamheid en milieu. Thich Nhat Hanh’s boeken zijn altijd simpel en zonder opsmuk. Waarom ook iets moeilijker maken dan het is?

Om nog eens iets na te kunnen lezen, maar het boek niet vast te hoeven houden, heb ik voor mezelf notities gemaakt van de meest inspirerende lessen uit het boek. Deze lees ik regelmatig nog eens na, waarna ik weer wat optimistischer naar de toekomst kijk.

Voor wie een voorproefje wil, heb ik hieronder 10 lessen uit het boek verzameld die mij altijd weer inspireren en hoop geven:

Les 1: ‘Het milieu verenigt elk mens, ongeacht herkomst of geloof.’ (p. 14)

Als het om het milieu gaat, gaat het ons allemaal evenveel aan. Iedereen heeft deze aarde nodig om op te leven. Ongeacht de kunstmatig gecreëerde landsgrenzen. We lezen veel over de effecten van klimaatverandering in andere landen, maar denken soms er hier in Nederland niet veel van te merken. Niets is minder waar, zoals dit artikel van Scientias laat zien. Laten we dus samen goed voor het milieu zorgen, en daarmee ook voor elkaar!

Les 2: Het door onszelf ontwikkelde systeem heeft ons overmeesterd, en we offeren er onze tijd en ons leven aan op. (p. 18)

Maar als het iets is wat we zelf hebben ontwikkeld, dan kunnen we het ook veranderen. En dat is wat we moeten doen. Inmiddels begrijpen de meeste mensen wel dat het huidige systeem onhoudbaar is en bovendien niet gelukkig maakt. Te weinig tijd, te weinig geld, te weinig vrijheid. Maar dat kunnen we zelf, van binnenuit veranderen. Laten we samen zorgen voor een systeemrevolutie! Wat mij betreft natuurlijk richting slow living.

Les 3: ‘Als wij stoppen met consumeren, dan zullen zij ophouden met produceren.’ (p. 40)

Soms voelen mensen zich niet machtig genoeg om een verandering in werking te zetten. Maar vaak is economie heel simpel: als de markt voor een product afneemt, zal na een tijdje ook de productie van het product afnemen. Willen mensen echt geen goedkoop plofkippenvlees meer kopen, dan zullen er uiteindelijk minder plofkippenhouderijen zijn. Maar let op – de mensen achter het product zullen zich waarschijnlijk op een nieuwe markt richten. Daarom is het belangrijk om ook na te denken over wat je wél koopt. Bijvoorbeeld voedzame bruine bonen. Of als je toch een stukje vlees wil, een biologische kip van een boerderij uit de buurt. Die je daar zelf haalt, zodat de boer de winst maakt, en niet een grote supermarktketen.

Les 4: ‘Door bezit te vergaren en onevenredig gebruik te maken van natuurlijke hulpbronnen, ontnemen we anderen de kans op een menswaardig bestaan.’ (p. 48/49)

Rot om te lezen, maar het is wel de waarheid. Die anderen zijn vaak mensen aan de andere kant van de wereld, maar zeker ook onze kinderen en kleinkinderen. Zij zitten straks met de door ons veroorzaakte milieuschuld, waar Greta Thunberg ons op wees. Maar we kunnen daar verandering in brengen. Door de waarheid niet te ontkennen (we hebben het verprutst), en door naar nieuwe maatschappijsystemen te zoeken. Waarbij elk mens, waar ook op de wereld, en wanneer ook in de toekomst, de mogelijkheid heeft om te genieten van schone lucht, schoon drinkwater, voedsel en vrijheid.

Les 5: ‘Bij elke maaltijd maken wij keuzes die moeder aarde kunnen helpen of schade berokkenen.’ (p. 40)

Thich Nhat Hanh is zelf veganist, dus hij eet geen dierlijke producten. Ik wel. Ik eet kaas, yoghurt, eieren en soms ook vis. Vlees eet ik niet meer, maar als ik eerlijk ben denk ik dat ik in de eerste dertig jaar van mijn leven genoeg vlees heb verorberd voor een heel leven. Verder eet ik bijvoorbeeld iedere dag een banaan, en die groeien niet in Nederland. En elke keer heb ik dus een keuze om dat wel of niet te doen. Hoe kan je Moeder Aarde helpen bij iedere maaltijd? Heel simpel: door te kiezen voor plantaardig, lokaal en biologisch. Liefst alle drie. Maar als dat niet lukt is twee of één van die dingen al een mooie stap! Een bekende uitspraak vanuit de zero-waste beweging geldt eigenlijk voor alle milieukwesties tijdens deze transitieperiode: ‘We don’t need one person doing zero-waste perfectly, we need everyone doing it imperfectly.’

Les 6: ‘De beste bijdrage aan onze gezondheid en geluk leveren we door goed te zorgen voor andere schepselen en voor het milieu.’ (p. 82)

Als onze omgeving gezond en groen is, hebben we zelf ook meer kans om gezond te worden, zijn en blijven. Daarnaast is sociale cohesie een van de belangrijkste bestaansvoorwaarden. Als iedereen nou besluit om goed voor anderen en voor het milieu te zorgen, dan is die perfecte wereld toch gewoon binnen handbereik?

Les 7: ‘Als geneesmiddel is er (dringend) wetgeving nodig die geweldloos is tegenover het individu en de natuur, een die ontwrichting en wreedheid helpt voorkomen.’ (p. 50)

Dus er is niet alleen een ecologische, maar ook een politieke omwenteling nodig, iets wat bijvoorbeeld de Partij voor de Dieren ook probeert. Een aanrader vind ik het boek van Marianne Thieme en Ewald Engels ‘De kanarie in de kolenmijn’. Licht deprimerend, maar er zitten ook sprankjes hoop in én oplossingen om naar een maatschappij toe te gaan die inderdaad geweldloos is tegenover het individu en de natuur. Bovenal geloof ik dat ieder mens zelf de mogelijkheid heeft om de politiek te beïnvloeden. Niet alleen door onze stem te laten horen bij verkiezingen, maar iedere dag door onze keuzes, uitingen, en inzet.

Les 8: ‘Door met aandacht te consumeren, kunnen we onszelf en onze planeet weer heel en gezond maken.’ (p. 46)

Dit klinkt zo heerlijk simpel. En dat is het ook. Als je iets wil kopen, vraag jezelf dan af waarom. Een chocoladereep bij de kassa ziet er altijd extra verleidelijk uit als ik een rotdag heb. Maar een fijne wandeling door het park is dan een gezondere en langdurigere remedie. Die leuke jurk in de etalage ziet er beter uit dan mijn blouse-met-missende-knoop. Maar ik kan ook gewoon even die knoop er weer aan naaien als ik thuis ben. Voel ik me goed over mijn diy-skills én bespaar ik een hoop geld. De sleutel is dus om aandachtig in het leven te staan en naar jezelf toe duidelijk te zijn over hoe je je voelt en waar je écht behoefte aan hebt.

Les 9: ‘Laat ons eigen leven een toonbeeld van vrede en eenvoud zijn.’ (p. 86)

Thich Nhat Hanh schrijft dat door op een aandachtige manier te leven, we de beste bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren. Door ontspannen in het nu te zijn, kunnen we anderen helpen om meer vertrouwen te krijgen. En vertrouwen leidt tot hoop, wat zo belangrijk is om mee te geven aan de opgroeiende en toekomstige generaties. Er is een toekomst mogelijk, hoe radicaal anders die ook zal zijn.

Les 10: ‘Alleen vertrouwen en vastberadenheid kunnen verhinderen dat we wanhopig worden.’ (p. 21)

Nu zal ik eerlijk zijn – soms zinkt de moed me in de schoenen. Als ik met mijn katoenen broodzak aan kom zetten, en de bakker vraagt of hij dan de plastic verpakking open zal knippen om mijn brood in die katoenen broodzak te doen, bijvoorbeeld. Maar als ik dan deze zin uit het boek lees, weet ik dat bij de pakken neer zitten geen zin heeft. Als je bij voorbaat al denkt dat iets niet gaat lukken, wordt de kans van slagen snel kleiner. Dus vastberaden en vol vertrouwen stap ik volgende keer weer met mijn broodzak naar de balie.

Dit zijn de 10 lessen uit het boek die voor mij het meest waardevol zijn.

Maar ik zou iedereen aanraden het boek te lezen en je eigen notities te maken. Leen het van de bibliotheek of van iemand die je kent. Als je het wil kopen, haal het dan tweedehands of bij een lokale boekhandel. Heeft misschien meer voeten in de aarde, maar is wel lekker slow.